วุฒิการศึกษาเป็นเอกสารสำคัญที่หลายคนต้องใช้ตลอดชีวิต ไม่ว่าจะเป็นการ สมัครงาน สมัครเรียนต่อ สมัครสอบ หรือยืนยันคุณสมบัติทางการศึกษา แต่เมื่อเก็บไว้นานหลายปี เอกสารอาจสูญหาย ชำรุด ถูกน้ำ ถูกไฟ หรือหาไม่พบในวันที่จำเป็นต้องใช้งาน
คำถามสำคัญคือ “วุฒิการศึกษาหาย ขอใหม่ได้ไหม?”
คำตอบคือ ดำเนินการขอเอกสารทดแทนได้ในหลายกรณี แต่เอกสารที่ได้รับอาจเป็น “ใบแทน” ไม่ใช่การพิมพ์ประกาศนียบัตรต้นฉบับแบบเดิมขึ้นมาใหม่ทุกกรณี และขั้นตอนจะแตกต่างกันตามระดับการศึกษา ประเภทสถานศึกษา และเอกสารที่สูญหาย
สำหรับการศึกษาขั้นพื้นฐาน แนวปฏิบัติของสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน (สพฐ.) ระบุว่า หากประกาศนียบัตร ปพ.2 ที่ผู้สำเร็จการศึกษาได้รับไปแล้วสูญหายหรือชำรุด สถานศึกษาสามารถออก ใบแทนประกาศนียบัตร ให้ได้ โดยใช้แบบที่กระทรวงศึกษาธิการกำหนด
ดังนั้น หากวุฒิหาย ไม่ควรแก้ปัญหาด้วยการทำเอกสารขึ้นมาเอง แต่ควรเริ่มจากการตรวจว่า เอกสารที่หายคืออะไร และใครเป็นผู้ออกเอกสารฉบับนั้น
วุฒิการศึกษาหาย ขอใหม่ได้ไหม?
ได้ในหลายกรณี
หากเป็นประกาศนียบัตรการศึกษาขั้นพื้นฐาน เช่น ปพ.2 ของผู้จบ ม.3 หรือ ม.6 แนวทางของ สพฐ. ระบุชัดว่า เมื่อประกาศนียบัตรสูญหายหรือชำรุด สามารถยื่นคำร้องเพื่อขอ ใบแทนประกาศนียบัตร ได้
คำว่า “ขอใหม่” จึงควรแยกเป็นสองลักษณะ
- ขอเอกสารฉบับเดิมใหม่ในกรณีที่หน่วยงานมีระบบออกใหม่
- ขอ ใบแทน ที่มีผลใช้เป็นหลักฐานแทนเอกสารเดิม
สำหรับ ปพ.2 ของการศึกษาขั้นพื้นฐาน หากต้นฉบับที่ได้รับไปแล้วสูญหาย สถานศึกษาจะออกใบแทนตามแบบที่กำหนด ไม่ใช่ออกประกาศนียบัตรต้นฉบับหมายเลขเดิมขึ้นมาอีกใบหนึ่ง
หากยังไม่แน่ใจว่าเอกสารที่ถืออยู่เรียกว่าวุฒิอะไร อ่านเพิ่มเติมได้ที่ วุฒิการศึกษาคืออะไร? มีกี่ระดับ ใช้ทำอะไรได้บ้าง
ก่อนขอใหม่ ต้องรู้ก่อนว่าเอกสารอะไรหาย
คำว่า “วุฒิหาย” ในภาษาพูดอาจหมายถึงเอกสารหลายประเภท เช่น
- ประกาศนียบัตร
- ปพ.2
- ปพ.1
- Transcript
- ใบรับรองการศึกษา
- ใบรับรองสำเร็จการศึกษา
- ประกาศนียบัตร ปวช. หรือ ปวส.
- ใบปริญญา
- Transcript มหาวิทยาลัย
เอกสารเหล่านี้ ไม่ใช่เอกสารชนิดเดียวกัน และขั้นตอนการขอใหม่อาจไม่เหมือนกัน
ตัวอย่างเช่น สำหรับการศึกษาขั้นพื้นฐาน ปพ.2 เป็นประกาศนียบัตรแสดงวุฒิ ส่วน ปพ.1 เป็นระเบียนแสดงผลการเรียน
หากเป็น Transcript สูญหาย ควรดูรายละเอียดเพิ่มเติมที่ Transcript หาย ทำอย่างไร? ขอใหม่ที่ไหน
ส่วนรายละเอียดของ ปพ.1 และ ปพ.2 สามารถอ่านได้ที่ ปพ.1 คืออะไร? ใช้ทำอะไรและต่างจากวุฒิอย่างไร และ ปพ.2 คืออะไร? ต่างจาก ปพ.1 อย่างไร
วุฒิ ม.3 หรือ ม.6 หาย ต้องทำอย่างไร?
กรณีจบการศึกษาตามหลักสูตรการศึกษาขั้นพื้นฐาน เอกสารประกาศนียบัตรที่สำคัญคือ ปพ.2
แนวทางของ สพฐ. ระบุว่า ปพ.2 เป็นเอกสารแสดงวุฒิการศึกษาที่สถานศึกษาออกให้แก่ผู้สำเร็จชั้น ม.3 และ ม.6 และสามารถใช้เป็นหลักฐานประกอบการเรียนต่อ สมัครงาน หรือวัตถุประสงค์อื่นที่ต้องแสดงวุฒิ
หาก ปพ.2 สูญหาย โดยทั่วไปควรดำเนินการดังนี้
1. ติดต่อโรงเรียนที่จบ
เริ่มจากโรงเรียนที่ออกวุฒิให้โดยตรง
แจ้งว่า
“ต้องการยื่นคำร้องขอใบแทนประกาศนียบัตร เนื่องจากเอกสารเดิมสูญหาย”
โรงเรียนจะสามารถแจ้งแบบคำร้อง เอกสารประกอบ ค่าธรรมเนียม และขั้นตอนตามที่ใช้อยู่ในปัจจุบัน
2. เตรียมหลักฐานยืนยันตัวตน
เอกสารที่ใช้จริงควรตรวจสอบกับโรงเรียน แต่โดยทั่วไปควรเตรียมข้อมูลพื้นฐาน เช่น
- บัตรประชาชน
- ชื่อ–นามสกุลขณะเรียน
- ปีที่สำเร็จการศึกษา
- ระดับชั้นที่จบ
- เลขประจำตัวนักเรียน หากทราบ
- หลักฐานเปลี่ยนชื่อหรือนามสกุล หากมี
3. ตรวจว่าต้องใช้ใบแจ้งความหรือไม่
สำหรับแนวทางการออกใบแทน ปพ.2 ที่ สพฐ. เผยแพร่ กรณีประกาศนียบัตร สูญหาย มีการกำหนดให้นำใบแจ้งความมาประกอบคำร้อง ส่วนกรณีเอกสารชำรุดให้นำเอกสารที่ชำรุดมาประกอบ
อย่างไรก็ตาม ก่อนดำเนินการควรสอบถามโรงเรียนหรือหน่วยงานที่รับเรื่องอีกครั้ง เพราะขั้นตอนบริการอาจมีการปรับเปลี่ยน
4. ยื่นคำร้องขอใบแทน
เมื่อเอกสารครบ ให้ยื่นกับสถานศึกษาหรือหน่วยงานที่รับผิดชอบ
5. รับใบแทนและตรวจข้อมูล
หลังได้รับเอกสาร ควรตรวจ
- ชื่อ–นามสกุล
- ระดับการศึกษา
- โรงเรียน
- วันที่จบ
- เลขที่เอกสาร
- รายละเอียดอื่นที่เกี่ยวข้อง
หากผิดควรแจ้งผู้จัดทำเอกสารทันที
ปพ.2 หาย ต้องแจ้งความไหม?
จากแนวปฏิบัติของ สพฐ. สำหรับการขอใบแทนประกาศนียบัตร กรณีต้นฉบับสูญหาย ระบุให้ผู้สำเร็จการศึกษาแจ้งความและนำใบแจ้งความไปประกอบคำร้อง ส่วนกรณีชำรุดให้ใช้ประกาศนียบัตรที่ชำรุดประกอบคำร้อง
ดังนั้น หากเป็น ปพ.2 สูญหาย การสอบถามโรงเรียนเกี่ยวกับเอกสารแจ้งความควรเป็นหนึ่งในขั้นตอนแรก
แต่อย่าใช้หลักนี้เหมารวมกับวุฒิทุกระดับ เพราะมหาวิทยาลัย วิทยาลัย หรือสถานศึกษาอื่นอาจมีขั้นตอนแตกต่างกัน
วุฒิชำรุด ขอใหม่ได้ไหม?
ได้ในกรณีที่หน่วยงานกำหนดให้สามารถออกเอกสารทดแทน
สำหรับ ปพ.2 ของการศึกษาขั้นพื้นฐาน แนวทางของ สพฐ. กำหนดกรณี ประกาศนียบัตรชำรุด ไว้ด้วย โดยให้นำประกาศนียบัตรที่ชำรุดมายื่นประกอบคำร้องขอใบแทน
ดังนั้น หากเอกสารยังเหลืออยู่ แม้จะ
- ฉีกขาด
- เปียกน้ำ
- ตัวหนังสือเลือน
- มีรอยเสียหาย
อย่าทิ้งเอกสารเดิม
ควรเก็บไว้และนำไปแสดงต่อสถานศึกษาหรือหน่วยงานที่รับเรื่อง
วุฒิหายแต่โรงเรียนยังเปิดอยู่ ติดต่อที่ไหน?
หากโรงเรียนยังดำเนินกิจการอยู่ วิธีที่เหมาะสมที่สุดคือ ติดต่อโรงเรียนที่สำเร็จการศึกษาโดยตรง
สำหรับโรงเรียนเอกชน แนวทางของหน่วยงานด้านการศึกษาเอกชนก็ระบุในทิศทางเดียวกันว่า กรณีโรงเรียนยังเปิดดำเนินกิจการ ผู้เรียนสามารถยื่นคำร้องขอเอกสารที่โรงเรียนที่สำเร็จการศึกษาได้
แนะนำให้ติดต่อ
- ฝ่ายทะเบียน
- งานวัดผล
- ฝ่ายวิชาการ
- งานทะเบียนนักเรียน
ก่อนเดินทาง เพื่อสอบถามว่าต้องเตรียมอะไรบ้าง
วุฒิหายและโรงเรียนปิดไปแล้ว ทำอย่างไร?
กรณีนี้หลายคนกังวลว่าจะไม่สามารถขอเอกสารได้อีก แต่ การที่โรงเรียนปิดไม่ได้หมายความว่าหลักฐานการศึกษาจะหายไปโดยอัตโนมัติ
สำหรับโรงเรียนในระบบ สพฐ. แนวทางเกี่ยวกับ ปพ.2 ระบุว่า หากสถานศึกษาเลิกกิจการ ให้สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาที่เก็บหลักฐานของสถานศึกษานั้นเป็นผู้ดำเนินการเกี่ยวกับใบแทนประกาศนียบัตร
ส่วนกรณีโรงเรียนเอกชน แนวทางของหน่วยงานกระทรวงศึกษาธิการระบุว่า หากโรงเรียนเลิกกิจการแล้ว ผู้เรียนในกรุงเทพฯ อาจต้องติดต่อหน่วยงานทะเบียนของสำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการศึกษาเอกชน ส่วนในต่างจังหวัดให้ติดต่อหน่วยงานการศึกษาที่รับผิดชอบในจังหวัดตามกรณี
ดังนั้น หากโรงเรียนปิดแล้ว ควรทำตามลำดับ
- ตรวจว่าสมัยเรียนโรงเรียนสังกัดหน่วยงานใด
- ตรวจสอบว่าโรงเรียนเดิมตั้งอยู่ในเขตพื้นที่ใด
- ติดต่อสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาหรือหน่วยงานต้นสังกัด
- แจ้งชื่อโรงเรียน ปีที่จบ และข้อมูลผู้เรียน
- ขอคำแนะนำว่าหลักฐานการศึกษาถูกส่งไปเก็บที่หน่วยงานใด
จำไม่ได้ว่าโรงเรียนสังกัดที่ไหน ทำอย่างไร?
ให้เริ่มจากข้อมูลที่ทราบ เช่น
- ชื่อเต็มของโรงเรียน
- จังหวัด
- อำเภอ
- ปีที่เรียน
- ปีที่จบ
- โรงเรียนรัฐบาลหรือเอกชน
จากนั้นติดต่อสำนักงานการศึกษาที่เกี่ยวข้องในพื้นที่เพื่อสอบถามว่าหลักฐานถูกเก็บไว้ที่ใด
อย่าเดาหน่วยงานจากชื่อโรงเรียนเพียงอย่างเดียว เพราะโรงเรียนต่างประเภทอาจมีหน่วยงานต้นสังกัดแตกต่างกัน
วุฒิ ปวช. หรือ ปวส. หาย ต้องทำอย่างไร?
หากเป็นวุฒิ ปวช. หรือ ปวส. ควรเริ่มต้นจากวิทยาลัยหรือสถานศึกษาที่จบเช่นเดียวกัน
ติดต่อฝ่ายทะเบียนและแจ้ง
- ชื่อ–นามสกุล
- ระดับที่จบ
- สาขาวิชา
- ปีที่สำเร็จการศึกษา
- เอกสารที่สูญหาย
เนื่องจากเอกสารของสายอาชีวศึกษามีหลายประเภท และสถานศึกษาต่างสังกัดอาจมีขั้นตอนต่างกัน จึงไม่ควรใช้ขั้นตอนของ ปพ.2 สายสามัญแทนโดยอัตโนมัติ
อ่านเพิ่มเติมเกี่ยวกับวุฒิแต่ละระดับได้ที่ ปวช. คืออะไร? เรียนกี่ปี เทียบเท่าวุฒิอะไร และ ปวส. คืออะไร? เรียนกี่ปี เทียบเท่าวุฒิอะไร
ใบปริญญาหายทำอย่างไร?
หากเป็นเอกสารระดับมหาวิทยาลัย ควรติดต่อ สำนักทะเบียนหรือฝ่ายทะเบียนของมหาวิทยาลัยที่สำเร็จการศึกษา
เนื่องจากมหาวิทยาลัยแต่ละแห่งกำหนดขั้นตอนและชื่อเอกสารทดแทนได้แตกต่างกัน
ข้อมูลที่ควรเตรียมก่อนติดต่อ เช่น
- ชื่อ–นามสกุล
- รหัสนักศึกษา
- คณะ
- สาขาวิชา
- ปีที่สำเร็จการศึกษา
- ปีที่เข้าศึกษา
- หลักฐานเปลี่ยนชื่อ–นามสกุล หากมี
และควรถามโดยตรงว่า
“กรณีใบปริญญาบัตรสูญหาย สามารถขอเอกสารประเภทใดเพื่อใช้ยืนยันการสำเร็จการศึกษาแทนได้บ้าง?”
Transcript หายกับวุฒิหายเหมือนกันไหม?
ไม่เหมือนกัน
วุฒิหรือประกาศนียบัตร ใช้ยืนยันว่าผู้ถือเอกสารสำเร็จการศึกษาระดับหนึ่ง
ส่วน Transcript หรือระเบียนผลการเรียน ใช้แสดงรายละเอียดผลการศึกษา เช่น รายวิชา คะแนน เกรด หรือหน่วยกิต
ดังนั้น หากบริษัทขอ Transcript แล้วมีเพียงใบวุฒิ อาจยังไม่เพียงพอ
ในทางกลับกัน หากหน่วยงานกำหนดให้ยื่นประกาศนียบัตร ก็ไม่ควรสรุปว่า Transcript สามารถใช้แทนได้ทุกกรณี
อ่านเพิ่มเติมที่ สมัครงานใช้วุฒิหรือ Transcript?
วุฒิหาย แต่ต้องสมัครงานด่วน ทำอย่างไร?
หากกำลังจะสมัครงานและไม่สามารถรอเอกสารทดแทนได้ ควรติดต่อสถานศึกษาก่อนว่า สามารถออกใบรับรองการศึกษา หรือเอกสารยืนยันการสำเร็จการศึกษาให้ใช้ชั่วคราวได้หรือไม่
หลังจากนั้นสอบถาม HR ของบริษัทว่าเอกสารดังกล่าวสามารถใช้ประกอบการสมัครก่อนได้หรือไม่
อาจแจ้งอย่างตรงไปตรงมาว่า
วุฒิฉบับเดิมสูญหายและอยู่ระหว่างดำเนินการขอใบแทนจากสถานศึกษา ปัจจุบันมีเอกสารรับรองการสำเร็จการศึกษาสำหรับตรวจสอบ
การยอมรับเอกสารขึ้นอยู่กับนโยบายของนายจ้าง
อ่านเพิ่มเติมที่ สมัครงานยังไม่รับวุฒิ ใช้อะไรแทนได้บ้าง และ ใบรับรองการศึกษาคืออะไร? ใช้แทนวุฒิได้ไหม
ใบแทนวุฒิใช้สมัครงานได้ไหม?
โดยหลักแล้ว ใบแทนที่ออกอย่างถูกต้องโดยสถานศึกษาหรือหน่วยงานผู้มีอำนาจมีหน้าที่ใช้แทนเอกสารเดิมที่สูญหายหรือชำรุดตามประเภทที่กำหนด
สำหรับ ปพ.2 สพฐ. ระบุว่าประกาศนียบัตรเป็นเอกสารสำหรับแสดงวุฒิและใช้เป็นหลักฐานเพื่อศึกษาต่อ สมัครงาน หรือวัตถุประสงค์อื่นที่ต้องแสดงวุฒิ และกรณีเอกสารสูญหายให้สถานศึกษาออกใบแทนตามแบบที่กำหนด
อย่างไรก็ตาม หากนายจ้างมีข้อกำหนดเอกสารเฉพาะ ควรส่งใบแทนให้ HR ตรวจสอบก่อน
ขอใบแทนวุฒิต้องใช้เวลานานไหม?
ไม่มีระยะเวลาเดียวสำหรับทุกกรณี
ระยะเวลาขึ้นอยู่กับ
- ประเภทเอกสาร
- ปีที่จบ
- สถานศึกษายังเปิดอยู่หรือไม่
- ต้องค้นทะเบียนเก่าหรือไม่
- เอกสารประกอบครบหรือไม่
- ต้องส่งเรื่องไปยังหน่วยงานอื่นหรือไม่
- ช่วงเวลาที่ขอเอกสาร
หากเรียนจบมานานหลายสิบปี การค้นข้อมูลอาจมีขั้นตอนมากกว่าผู้ที่เพิ่งจบ
ดังนั้น หากต้องใช้สมัครงานหรือเรียนต่อ ควรดำเนินการล่วงหน้า
ขอใบแทนวุฒิต้องเสียเงินไหม?
ขึ้นอยู่กับประเภทเอกสารและหน่วยงาน
สำหรับแนวทางการออกใบแทนประกาศนียบัตร ปพ.2 ที่ สพฐ. เผยแพร่ มีการระบุค่าธรรมเนียมสำหรับการออกใบแทนไว้ ฉบับละ 30 บาท
อย่างไรก็ตาม นี่เป็นข้อมูลเฉพาะตามแนวทางดังกล่าว ไม่ควรใช้เหมารวมกับเอกสารของมหาวิทยาลัย วิทยาลัย หรือสถานศึกษาทุกประเภท
ก่อนยื่นคำร้องควรตรวจสอบค่าธรรมเนียมล่าสุดกับหน่วยงานผู้ให้บริการอีกครั้ง
วุฒิหายหลายสิบปีแล้ว ยังขอได้ไหม?
มีโอกาสดำเนินการได้ หากยังมีหลักฐานการสำเร็จการศึกษาที่สามารถตรวจสอบย้อนกลับได้
สิ่งสำคัญคือให้ข้อมูลแก่เจ้าหน้าที่มากที่สุด เช่น
- ชื่อโรงเรียน
- ชื่อ–นามสกุลตอนเรียน
- ปีที่จบ
- รุ่น
- เลขประจำตัวนักเรียน
- จังหวัด
- ระดับชั้น
- หลักฐานเดิมที่ยังเหลืออยู่
แนวทางของ สพฐ. เกี่ยวกับ ปพ.2 ยังกล่าวถึงการขอรับเอกสารเมื่อพ้นระยะเวลา 10 ปี จึงสะท้อนว่าการจบมานานไม่ได้หมายความว่าจะขอหลักฐานไม่ได้โดยอัตโนมัติ
เปลี่ยนชื่อหรือนามสกุลแล้ว ขอวุฒิใหม่อย่างไร?
หากชื่อปัจจุบันไม่ตรงกับชื่อในทะเบียนการศึกษา ควรแจ้งสถานศึกษาตั้งแต่ต้น
เตรียมเอกสารเชื่อมโยงข้อมูล เช่น
- บัตรประชาชนปัจจุบัน
- ใบเปลี่ยนชื่อ
- ใบเปลี่ยนนามสกุล
- ทะเบียนสมรสหรือหลักฐานอื่น หากเกี่ยวข้อง
กรณีโรงเรียนเอกชนที่เลิกกิจการ แนวทางของหน่วยงานกระทรวงศึกษาธิการก็ระบุหลักฐานเปลี่ยนชื่อ–นามสกุลเป็นหนึ่งในเอกสารที่อาจต้องใช้
อย่าแก้ชื่อบนสำเนาวุฒิเดิมเอง
ไม่มีสำเนาวุฒิเดิมเลย ยังขอได้ไหม?
โดยทั่วไปการไม่มีสำเนาเดิมไม่ได้หมายความว่าจะไม่สามารถตรวจสอบประวัติการศึกษาได้ แต่เจ้าหน้าที่อาจต้องใช้ข้อมูลอื่นค้นหาในทะเบียน
ควรเตรียมข้อมูลให้มากที่สุด เช่น
- ชื่อเดิมตอนเรียน
- วันเดือนปีเกิด
- ปีที่จบ
- เลขประจำตัวนักเรียน
- ห้องเรียนหรือรุ่น หากจำได้
- ชื่อโรงเรียนและจังหวัด
- หลักฐานการศึกษาอื่นที่ยังมี
การมีสำเนาเดิมช่วยให้ค้นข้อมูลได้ง่ายขึ้น แต่หลักฐานสำคัญที่สุดยังคงเป็นข้อมูลที่สามารถตรวจสอบกับทะเบียนของสถานศึกษาหรือหน่วยงานผู้เก็บรักษาได้
ดาวน์โหลดแบบคำร้องขอใบแทนประกาศนียบัตรได้ที่ไหน?
ปัจจุบันสำนักทดสอบทางการศึกษา สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน มีหน้า การออกหนังสือรับรองการศึกษา ซึ่งเผยแพร่คำร้องขอใบแทนประกาศนียบัตรและแบบคำร้องด้านหลักฐานการศึกษาไว้
สพฐ. – การออกหนังสือรับรองการศึกษาและคำร้องขอใบแทนประกาศนียบัตร
อย่างไรก็ตาม ก่อนกรอกแบบฟอร์ม ควรสอบถามสถานศึกษาหรือหน่วยงานที่จะรับคำร้องว่าปัจจุบันต้องใช้แบบใด
ขอใบแทนวุฒิออนไลน์ได้ไหม?
บริการออนไลน์ขึ้นอยู่กับประเภทเอกสารและหน่วยงาน
สำนักทดสอบทางการศึกษา สพฐ. มีการประชาสัมพันธ์บริการบางประเภทเกี่ยวกับ ใบแทนประกาศนียบัตรและการเทียบวุฒิ ผ่านช่องทางดิจิทัลของภาครัฐ แต่ขอบเขตผู้มีสิทธิ์ใช้บริการและประเภทเอกสารต้องตรวจในระบบอีกครั้งตามกรณี
สำหรับเอกสารของโรงเรียน วิทยาลัย หรือมหาวิทยาลัยโดยตรง ควรตรวจเว็บไซต์ของสถานศึกษานั้นว่ามี E-Service หรือบริการจัดส่งเอกสารหรือไม่
อย่าทำวุฒิขึ้นมาใหม่เองเมื่อเอกสารหาย
หากเรียนจบจริง แต่เอกสารหาย วิธีที่ถูกต้องคือ ขอเอกสารจากต้นทาง
ไม่ควร
- ทำไฟล์วุฒิขึ้นใหม่เอง
- แก้ไขสำเนาเก่า
- คัดลอกตราโรงเรียน
- สร้างลายเซ็น
- ซื้อเอกสารที่อ้างว่าใช้แทนของจริงได้
- แก้ปีหรือข้อมูลการศึกษาในเอกสาร
เพราะเอกสารดังกล่าวอาจไม่ตรงกับทะเบียนจริง และอาจสร้างปัญหาในการตรวจสอบภายหลัง
หากต้องการเข้าใจความเสี่ยงเพิ่มเติม อ่านได้ที่ วุฒิปลอมคืออะไร? มีความเสี่ยงอะไรบ้าง
Checklist: วุฒิหายควรทำอะไรบ้าง?
- ตรวจว่าเอกสารที่หายคือวุฒิ ปพ.1 ปพ.2 หรือ Transcript
- ติดต่อสถานศึกษาที่สำเร็จการศึกษา
- แจ้งชื่อ–นามสกุลและปีที่จบ
- สอบถามว่าต้องแจ้งความหรือไม่
- เตรียมบัตรประชาชน
- เตรียมหลักฐานเปลี่ยนชื่อ–นามสกุลถ้ามี
- หากเอกสารชำรุดให้นำฉบับเดิมไปด้วย
- หากโรงเรียนปิด ให้สอบถามหน่วยงานต้นสังกัดหรือผู้เก็บทะเบียน
- ยื่นคำร้องขอใบแทนหรือเอกสารทดแทน
- ตรวจข้อมูลบนเอกสารทันทีเมื่อได้รับ
- สแกนเก็บสำเนาดิจิทัลไว้หลังได้รับเอกสารใหม่
วิธีเก็บวุฒิไม่ให้หายอีก
หลังได้รับใบแทนหรือเอกสารใหม่ ควรจัดเก็บทั้งแบบกระดาษและดิจิทัล
เก็บต้นฉบับแยกจากสำเนา
ไม่ควรพกต้นฉบับไปสมัครงานทุกครั้ง หากหน่วยงานรับสำเนาได้
สแกนเป็น PDF
เก็บไฟล์ที่อ่านชัดเจน เช่น
education-certificate.pdf
สำรองมากกว่าหนึ่งแห่ง
เช่น
- คอมพิวเตอร์
- Cloud Storage
- External Drive
โดยเลือกพื้นที่จัดเก็บที่มีการป้องกันบัญชีอย่างเหมาะสม
เก็บข้อมูลสำคัญไว้ด้วย
จด
- ปีที่จบ
- เลขที่ประกาศนียบัตร
- ชื่อโรงเรียน
- รหัสนักเรียน
ไว้ในที่ปลอดภัยเพื่อช่วยในการค้นข้อมูลในอนาคต
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับวุฒิการศึกษาหาย
วุฒิการศึกษาหาย ขอใหม่ได้ไหม?
ได้ในหลายกรณี โดยอาจได้รับเป็นใบแทนหรือเอกสารรับรองแทนเอกสารเดิม สำหรับ ปพ.2 ระดับการศึกษาขั้นพื้นฐาน สพฐ. มีแนวทางการออกใบแทนกรณีเอกสารสูญหายหรือชำรุดไว้โดยตรง
วุฒิ ม.3 หายทำอย่างไร?
ติดต่อโรงเรียนที่จบและแจ้งว่าต้องการขอใบแทนประกาศนียบัตร ปพ.2 หากโรงเรียนปิดแล้วให้ติดต่อหน่วยงานที่เก็บรักษาหลักฐานการศึกษาของโรงเรียนเดิม
วุฒิ ม.6 หายทำอย่างไร?
แนวทางเหมือนกับกรณี ปพ.2 ของผู้จบ ม.3 คือเริ่มจากติดต่อสถานศึกษาเดิมเพื่อขอใบแทน และสอบถามรายการเอกสารล่าสุด
ปพ.2 หายต้องแจ้งความไหม?
ตามแนวทางของ สพฐ. ที่เผยแพร่เกี่ยวกับการออกใบแทน ปพ.2 กรณีสูญหายให้ใช้ใบแจ้งความประกอบคำร้อง ควรยืนยันขั้นตอนล่าสุดกับโรงเรียนก่อนดำเนินการ
ปพ.1 หาย ขอใหม่ได้ไหม?
ควรติดต่อโรงเรียนที่ออก ปพ.1 เพื่อสอบถามการขอเอกสารใหม่ เนื่องจาก ปพ.1 เป็นคนละประเภทกับประกาศนียบัตร ปพ.2
Transcript หาย ขอใหม่ได้ไหม?
โดยทั่วไปให้ติดต่อสถานศึกษาที่ออก Transcript โดยตรง รายละเอียดเพิ่มเติมดูที่ Transcript หาย ทำอย่างไร? ขอใหม่ที่ไหน
โรงเรียนปิดแล้วจะขอวุฒิที่ไหน?
ให้ตรวจสอบหน่วยงานที่รับเก็บหลักฐานการศึกษาของโรงเรียนเดิม สำหรับโรงเรียนสังกัด สพฐ. อาจเป็นสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา ส่วนโรงเรียนเอกชนมีช่องทางตามหน่วยงานด้านการศึกษาเอกชนและพื้นที่
จบมานาน 20 ปี ยังขอวุฒิได้ไหม?
ควรติดต่อหน่วยงานผู้เก็บทะเบียนเพื่อให้ตรวจสอบข้อมูล ไม่ควรสรุปว่าขอไม่ได้เพียงเพราะจบมานาน ยิ่งมีข้อมูลชื่อเดิม ปีที่จบ และโรงเรียนชัดเจนยิ่งช่วยในการค้นหา
วุฒิหาย ใช้ใบรับรองการศึกษาแทนได้ไหม?
อาจใช้ได้ชั่วคราวหากหน่วยงานปลายทางยอมรับ ควรขอใบรับรองจากสถานศึกษาและสอบถามบริษัทหรือสถานศึกษาที่จะยื่นก่อน อ่านเพิ่มเติมได้ที่ ใบรับรองการศึกษาคืออะไร? ใช้แทนวุฒิได้ไหม
ขอใบแทนวุฒิแทนคนอื่นได้ไหม?
ขึ้นอยู่กับกฎของหน่วยงาน บางกรณีอาจกำหนดให้เจ้าของวุฒิยื่นคำร้องด้วยตนเอง ขณะที่บางแห่งอาจอนุญาตให้มอบอำนาจ ควรสอบถามก่อนเดินทาง
ขอวุฒิใหม่โดยไม่ติดต่อโรงเรียนได้ไหม?
ไม่ควรทำเอกสารขึ้นเอง หากโรงเรียนปิดหรือไม่สามารถติดต่อได้ ควรติดตามหน่วยงานที่รับเก็บหลักฐานของโรงเรียนแทน
สรุป วุฒิการศึกษาหายควรทำอย่างไร?
หาก วุฒิการศึกษาหาย สิ่งแรกที่ควรทำไม่ใช่การหาวิธีสร้างเอกสารใหม่ แต่คือ ระบุให้ได้ว่าเอกสารชนิดใดสูญหาย แล้วติดต่อสถานศึกษาที่เป็นผู้ออก
สำหรับผู้จบการศึกษาขั้นพื้นฐานที่ทำ ปพ.2 สูญหาย แนวทางของ สพฐ. รองรับการออก ใบแทนประกาศนียบัตร และในกรณีสถานศึกษาเลิกกิจการยังมีแนวทางให้ติดต่อหน่วยงานที่รับเก็บหลักฐานการศึกษาของสถานศึกษาเดิม
สรุปขั้นตอนง่าย ๆ คือ
- เช็กว่าเอกสารอะไรหาย
- ติดต่อสถานศึกษาที่จบ
- สอบถามเอกสารประกอบและเรื่องการแจ้งความ
- หากโรงเรียนปิด ให้ติดต่อหน่วยงานต้นสังกัด
- ยื่นคำร้องขอใบแทนหรือเอกสารใหม่ตามประเภท
- อย่าทำหรือแก้ไขวุฒิขึ้นเอง
หากต้องการรายละเอียดเฉพาะขั้นตอนการออกใบแทน สามารถอ่านต่อที่ ขอใบแทนวุฒิการศึกษาต้องทำอย่างไร
แหล่งอ้างอิง
สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. แนวปฏิบัติการวัดและประเมินผลการเรียนรู้ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 — การออกประกาศนียบัตรและใบแทนประกาศนียบัตร. สำนักวิชาการและมาตรฐานการศึกษา สพฐ. เอกสารแนวปฏิบัติ สพฐ.
สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. แนวปฏิบัติในการจัดทำประกาศนียบัตร ปพ.2. สำนักวิชาการและมาตรฐานการศึกษา สพฐ. ข้อมูลประกาศนียบัตร ปพ.2
สำนักทดสอบทางการศึกษา สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. การออกหนังสือรับรองการศึกษาและคำร้องขอใบแทนประกาศนียบัตร. สพฐ. การออกหนังสือรับรองการศึกษา
สำนักงานศึกษาธิการจังหวัดระยอง / กระทรวงศึกษาธิการ. คู่มือการให้บริการ การอนุญาต และการดำเนินกิจการโรงเรียนเอกชน — แนวทางกรณีวุฒิการศึกษาสูญหายและโรงเรียนเลิกกิจการ. กระทรวงศึกษาธิการ.
